Achtergrond informateurs - Parlementaire monitor

Parlementaire monitor
Dinsdag 4 augustus 2020
kalender

Achtergrond informateurs

Met dank overgenomen van Parlement.com.

Sinds 1951 wordt meestal een informateur i benoemd bij de aanvang van een kabinetsformatie i. De informateur onderzoekt de mogelijkheden om een formatie te vormen. Benoeming van een informateur gebeurt ook vaak als er een tussentijdse crisis is ontstaan.

Informateurs zijn vaak politici die niet direct actief zijn in de politiek, maar het kunnen ook relatieve buitenstaanders zijn. Het gaat wel bijna steeds om ervaren politici.

De keuze voor de informateur(s) hangt sterk af van de politieke situatie en omstandigheden. Als het doel is af te tasten welke mogelijkheden er zijn voor vorming van een kabinet, dan wordt in het algemeen iemand benoemd die wat meer afstand heeft tot de dagelijkse politiek.

Dat kan een lid of de vicepresident van de Raad van State i, een oud-minister of een hoogleraar zijn. Als er al een zekere richting is, dan kan juist iemand die wat dichter bij de actuele politiek staat worden aangezocht, zoals een demissionair minister of zelfs zittend Tweede Kamerlid i. De afgelopen decennia was er soms een rol als informateur voor de voorzitter van de SER i.

1.

(In)formateur niet uit grootste partij

Het is bijna een regel dat de eerste verkenner i of informateur uit de partij komt, die bij de verkiezingen als grootste uit de bus kwam. Dat was alleen niet zo in 1967 en 1972. In 1967 werd demissionair minister-president Jelle Zijlstra i door vrijwel alle fractievoorzitters i genoemd als informateur en hij werd dan ook door de koningin benoemd.

In november 1972 was er een onduidelijke politieke situatie, waarbij de gedachte uitging naar een buitenstaander die eerst de mogelijkheden in kaart moest brengen. Nadat ARP i-senator W.F. de Gaay Fortman i een verzoek om als informateur op te treden had afgewezen, werd zijn partijgenoot, staatsraad M. Ruppert i, als zondig benoemd.

In 1982 was de eerste informateur PvdA'er Jos van Kemenade i, omdat zijn partij de grootste was geworden. Het was eigenlijk al direct duidelijk dat een combinatie met de PvdA politiek niet haalbaar was. Toen dat was vastgesteld, werd CDA'er Willem Scholten i, vicepresident van de Raad van State, informateur.

 

Meer over