Opvattingen in Nederland over Europa - Parlementaire monitor

Parlementaire monitor
Dinsdag 7 juli 2020
kalender

Opvattingen in Nederland over Europa

Met dank overgenomen van Europa Nu.
Blauw bord bij de Nederlandse grens
Bron: © PDC

Nederland stond in de Europese Unie i lange tijd bekend als een van de grootste voorstanders van Europese samenwerking. Toch heeft euroscepsis de laatste jaren steeds meer voet aan de grond gekregen in Nederland. Dit bleek bijvoorbeeld in 2005, toen Nederland in een referendum i met een meerderheid van 62% tegen de invoering van de Europese Grondwet stemde. Uit de Eurobarometers i van de Europese Commissie i blijkt echter dat het gedeelte van de Nederlanders dat het EU-lidmaatschap een goede zaak vindt, nooit kleiner is geweest dan 60%.

Ieder half jaar publiceert de EU de Eurobarometer, een onderzoek naar de publieke opinie in alle EU-lidstaten. Zo probeert de Europese Commissie zicht te houden op wat er leeft onder de EU-burgers. In de Eurobarometer wordt burgers gevraagd hoe tevreden zij zijn over de EU en over hun persoonlijke leefsituatie. De opiniepeilingen worden verricht door nationale bureaus onder ongeveer duizend burgers per lidstaat. In Nederland is Kantar TNS (voorheen TNS NIPO) verantwoordelijk voor de opiniepeilingen van de Eurobarometer.

In 2019 zei 43% van de Nederlanders dat de EU een positief beeld bij hen oproept, tegenover 22% met een negatief beeld van de EU en 35% van de Nederlanders die hier neutraal over zijn. Dit betekent dat het aantal Nederlanders met een negatief beeld van de EU is gestegen ten opzichte van 2018, toen het percentage nog 16% was. Het vertrouwen van Nederlanders in de EU is wel ongeveer gelijk gebleven: 56% in 2019, tegenover 57% in 2018.

1.

Belangrijkste Europese kwesties

De belangrijkste Europese kwesties voor Nederlanders zijn in 2019 immigratie en klimaat. Daarnaast gaven Nederlanders aan dat zij 'gezondheidszorg en sociale veiligheid' en 'werkgelegenheid' belangrijke onderwerpen vinden.

Milieu en klimaat

Nederlanders zien milieu, klimaat en energiezaken als de belangrijkste kwestie binnen Nederland. Dit is de mening van 66% van de Nederlanders, tegenover 41% in 2018. Gemiddeld in de EU vindt slechts 21% in 2019 dat dit een van de belangrijkste kwesties in hun land is. Op Europees niveau wordt klimaatverandering door Nederlanders na 'immigratie' gezien als het belangrijkste probleem. Ook dat cijfer is hoger dan het was in 2018, toen nog 31% dit een belangrijke Europese kwestie vond. Ook is klimaatverandering en milieubescherming het beleidsgebied waaraan de EU volgens Nederlanders het meeste geld zou moeten uitgeven, met 27% van de Nederlanders die dit antwoord gaf in 2019.

Immigratie en asiel

Het belangrijkste Europese probleem is volgens Nederlanders 'immigratie'. Dit is ongeveer gelijk gebleven met vorig jaar: 48% van de Nederlanders vindt dit in 2019, tegenover 49% in 2018. Ook de gemiddelde inwoner van de EU ziet 'immigratie' als grootste Europese kwestie, met een Europees gemiddelde van 34%.

2.

De Nederlandse burger en Europa

In het voorjaar van 2017 antwoordde 68% van de ondervraagden in Europese lidstaten zich Europees burger te voelen. In Nederland lag het percentage hoger: 71% van de mensen antwoordde zich Europees burger te voelen. In het najaar van 2019 was dit 72% van de bevolking.

Kennis van burgers over Europa

De kennis over de Europese Unie is in de afgelopen jaren toegenomen. Terwijl in 2015 49% van de respondenten aangaf goed geïnformeerd te zijn over Europese zaken, gaf in 2019 69% van de Nederlandse respondenten aan te weten hoe de EU werkt. Bij de gemiddelde EU-inwoner lag dit percentage in 2019 op 59%. Ook zijn Nederlanders beter bekend met de instellingen van de de EU dan de gemiddelde EU-inwoner, blijkt uit de cijfers van 2019.

Lidmaatschap van de Europese Unie

De laatste jaren is het percentage van de Nederlandse bevolking dat tevreden is over het EU-lidmaatschap gestegen. Bovendien ligt het Nederlandse gemiddelde in de periode 2014-2018 ook consistent hoger dan het Europees gemiddelde wat dit onderwerp betreft.

Lidmaatschap van de EU is een goede zaak

2015

2016

2017

2018

2019*

Nederlands percentage positief over EU-lidmaatschap

70%

72%

77%

78%

-

Europees gemiddelde positief over EU-lidmaatschap

55%

53%

57%

62%

-

Cijfers: Eurobarometers/Parlemeters 2013-2018

*In 2019 werd deze vraag alleen gesteld aan kandidaat-lidstaten.

Vertrouwen in de EU en haar instellingen

In het najaar van 2015 antwoordde 34% van de Nederlanders positief tegen de EU aan te kijken; 25% had een negatief beeld en 41% was neutraal. Deze percentages bleven min of meer constant in 2016. Nederlanders dachten hiermee iets negatiever over de EU dan de gemiddelde EU-burger. Eind 2019 is het beeld van de EU in Nederland positiever: 43% van de ondervraagden gaf aan positief tegen de EU aan te kijken, 22% had een negatief beeld en 35% was neutraal.

Ten opzichte van 2018 bleef het vertrouwen van Nederlanders in de EU ongeveer gelijk: 56% in 2019, tegenover 57% in 2018. Het vertrouwen van Nederlanders in de individuele Europese instellingen neemt de laatste jaren ook gestaag toe. Zowel het vertrouwen in de EU als in de Europese instellingen is in Nederland hoger dan het Europees gemiddelde.

Vertrouwen in Europese instelling

2015

2016

2017

2018

2019

Europees Parlement

50% (38%)

52% (42%)

58% (45%)

63% (48%)

66% (51%)

Europese Commissie

50% (35%)

51% (38%)

56% (42%)

61% (43%)

62% (47%)

De cijfers betreffen de Eurobarometers van het najaar van de genoemde jaren en laten de Nederlandse percentages zien.

Het Europese gemiddelde staat tussen haakjes.

Steun voor (nieuwe) bevoegdheden van de Europese Unie

Nederlanders staan de laatste jaren voornamelijk positief tegenover het voeren van een gemeenschappelijk EU-beleid op verschillende gebieden. Hierbij ligt het Nederlands gemiddelde de afgelopen jaren ook hoger dan het Europees gemiddelde. Het verschil tussen het Nederlands en het Europees gemiddelde is in 2019 met name hoog wat betreft steun voor een gemeenschappelijk migratiebeleid. Bij de andere beleidsdomeinen liggen de percentages niet zo ver uit elkaar. De minste steun geven Nederlanders aan verdere uitbreiding van de EU, waar in 2019 slechts 33% van de bevolking voor is tegenover een EU-gemiddelde van 44%.

(Nieuwe) bevoegdheden van de Europese Unie

NL (EU) voor; 2015

NL (EU) voor; 2017

NL (EU) voor; 2018

NL (EU) voor; 2019

Voeren van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid

79% (74%)

82% (75%)

84% (72%)

80% (75%)

Voeren van een gemeenschappelijk buitenlands beleid

68% (64%)

66% (66%)

68% (65%)

75% (68%)

Voeren van een gemeenschappelijk beleid voor migratie

81% (67%)

83% (69%)

77% (65%)

87% (72%)

Voeren van een gemeenschappelijk energiebeleid

77% (73%)

79% (72%)

71% (70%)

80% (75%)

Cijfers: Eurobarometer 2016 t/m 2019

Het Europese gemiddelde staat tussen haakjes.

Persoonlijke betekenis van de EU

Aan de Nederlanders werd in 2017 en 2019 gevraagd wat de EU de voor hen persoonlijke betekende. 'Vrijheid om te werken, reizen en studeren in de hele EU' en 'de euro' werden in 2017 het meest genoemd. In 2019 bleven deze twee het populairst en stegen de percentages bij de antwoorden 'vrede' en 'economische voorspoed'. In 2019 lag het percentage in Nederland bij al deze antwoorden hoger dan het Europees gemiddelde.

Wat betekent de EU voor u persoonlijk?

2017

2019

Vrijheid om te werken, reizen en studeren in de hele Europese Unie

70% (52%)

69% (51%)

De euro

58% (36%)

54% (32%)

Sterke positie in de rest van de wereld

42% (25%)

41% (25%)

Bureaucratie

42% (23%)

37% (22%)

Vrede

39% (30%)

45% (32%)

Economische voorspoed

34% (16%)

39% (17%)

Culturele diversiteit

33% (28%)

30% (28%)

Democratie

25% (23%)

30% (25%)

Cijfers: Eurobarometer 2017 en 2019

Het Europese gemiddelde staat tussen haakjes.

De toekomst van de Europese Unie

De afgelopen jaren is een ruime meerderheid van de Nederlandse burgers optimistisch over de toekomst van de EU. Wel is dit percentage in 2019 iets afgenomen ten opzichte van 2017 en 2018. Nederlanders blijven echter optimistischer over de toekomst van de EU dan de gemiddelde EU-burger.

Mening over de toekomst van de EU

2015

2016

2017

2018

2019

Optimistisch over de toekomst van de EU

71% (58%)

57% (50%)

68% (57%)

68% (58%)

65% (58%)

Pessimistisch over de toekomst van de EU

27% (36%)

42% (44%)

31% (37%)

30% (37%)

34% (38%)

Cijfers: Eurobarometers voorjaar 2013-2019.

Het Europese gemiddelde staat tussen haakjes.

3.

Meer informatie