Tweede Kamerverkiezingen 1967 - Parlementaire monitor

Parlementaire monitor
Dinsdag 25 februari 2020
kalender
Met dank overgenomen van Parlement.com.

Op 15 februari 1967 waren er vervroegde Tweede Kamerverkiezingen. Deze waren nodig na de val van het kabinet Cals i. Het gevolg was een spectaculaire winst voor nieuwkomer D'66 en groei voor de Boerenpartij. De KVP bleef de grootste partij, ondanks een fors zetelverlies.

Het waren de eerste verkiezingen na verlaging van de leeftijdsgrens voor actief kiesrecht voor 21-jarigen.

1.

Uitslag

2.

Kerngegevens

In onderstaande tabel zijn de kerngegevens van de verkiezingen in 1967 opgenomen.

 

Tweede Kamerverkiezingen 1967

verkiezingsdatum

15 februari

aantal uitgebrachte stemmen

7.076.328

percentage geldige stemmen

94,9

aantal deelnemende partijen

24

aantal partijen dat zetel behaalde

11

3.

Lijsttrekkers en verkiezingsprogramma's

In onderstaande tabel is per partij aangegeven wie de lijsttrekker was en met welk verkiezingsprogramma een partij mee heeft gedaan aan de verkiezingen.

 

Partij

Lijsttrekker

Verkiezingsprogramma

KVP

Norbert Schmelzer i, Kees van der Ploeg i, Marga Klompé i en Pierre Lardinois i

Werkprogram 1967-1971: Dit wil de KVP.

PvdA

Joop den Uyl i

Verkiezingsprogram 1967

VVD

Edzo Toxopeus i

Verkiezingsprogram 1967.

ARP

Barend Biesheuvel i

Program van Actie 1967-1971

CHU

Henk Beernink i

Verkiezingsmanifest 1967

Boerenpartij

Hendrik Koekoek i

Urgentieprogram 1967

D'66

Hans van Mierlo i

Wat wil D'66.

CPN

Marcus Bakker i

Program 1967

PSP

Henk Lankhorst i

Programma 1967-1971

SGP

C.N. van Dis i

Verkiezingsprogramma 1967

GPV

Piet Jongeling i

Nederlands manifest-1967

4.

Gekozenen

Neem contact op met de redactie van PDC voor een overzicht van de gekozen Kamerleden.

5.

Achtergrond verkiezingen

Kabinetscrisis 1966: de Nacht van Schmelzer

Het slot van de algemene beschouwingen i over de begroting voor 1967 in de nacht van 13 op 14 oktober 1966 staat bekend als de Nacht van Schmelzer. Het debat eindigde namelijk in de nachtelijke uren met de aanneming van een door KVP-fractievoorzitter Schmelzer i ingediende motie, die door het kabinet-Cals i tot motie van wantrouwen was verklaard. Die stemmingsuitslag leidde tot de val van het kabinet.

Kabinetsformatie 1967

Tijdens de verkiezingen van 1967 raakten de confessionele drie partijen (KVP i, CHU i en ARP i) voor het eerst hun meerderheid kwijt, onder andere door de opkomst van Boerenpartij i en nieuwkomer D'66 i. Ook de PvdA i leed een gevoelig verlies. Demissionair premier Zijlstra i kreeg een informatieopdracht en stelde een beknopt programma op, vooral met financiële punten. Vervolgens zette de PvdA zichzelf buitenspel, waarna de weg naar een kabinet open lag voor de KVP, VVD i, ARP en CHU.

Staatkundige vernieuwing in de jaren zestig

In het midden van de jaren '60 van de twintigste eeuw kwam er van enkele kanten roep om staatkundige vernieuwing. Er was onvrede over het nogal gesloten politieke systeem, waarin een bestuurselite de dienst uitmaakte. Verder leidde de gewoonte om via overleg politieke tegenstellingen zo veel mogelijk glad te strijken, tot onduidelijkheid bij de kiezers. Nieuwe spelregels moesten de invloed van de kiezer vergroten.

 

Meer over