Asiel- en migratiebeleid

Met dank overgenomen van Europa Nu.

Asiel en migratie is een beleidsterrein waarop zowel de EU als de individuele lidstaten bevoegdheden hebben. De EU mag bijvoorbeeld de bewaking aan de EU-buitengrenzen versterken, terwijl de individuele lidstaten beslissen over de integratie van migranten in hun land. De Migratieagenda van de Europese Unie i heeft vier doelstellingen:

  • Irreguliere migratie (bijvoorbeeld via mensensmokkelaars) minder aantrekkelijk maken
  • Levens redden en de buitengrenzen beveiligen
  • Een geharmoniseerd Europees asielbeleid
  • Aantrekken van mensen met vaardigheden

1.

Mijlpalen

Gemeenschappelijk Europees Asielbeleid (GEAS)

In 1999 besloten de Europese lidstaten in het Verdrag van Amsterdam i om toe te werken naar een gezamenlijk Europees asielbeleid, het Gemeenschappelijk Europees Asielbeleid (GEAS).

Nieuw migratie- en asielpact

De huidige Europese Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen streeft naar een doortastend Europees asiel- en migratiebeleid. In september 2020 stelde de Commissie een nieuw asiel- en migratiepact voor, waarbij men werk wil maken van snellere en betere procedures voor het Europees asiel- en migratiesysteem.

Migratieakkoord juni 2018

Ondanks oplopende spanningen tussen de Europese lidstaten wisten de leiders van de Europese Unie tijdens de Europese Raad van 28 en 29 juni i een akkoord te bereiken. Een belangrijk onderdeel van dat akkoord is het plan om vluchtelingen in migrantencentra buiten de Europese Unie op te vangen, bijvoorbeeld in Noord-Afrikaanse landen.

EU-Turkije deal 2016

In 2016 maakten de EU en Turkije afspraken over onder meer het terugsturen van illegale migranten naar Turkije. In ruil hiervoor ontvangt Turkije financiële steun.

Terugsturen illegalen 2008

De EU bereikte in 2008 een akkoord over het terugsturen van illegale migranten. Voordat het akkoord bereikt werd, stuurde het ene land wel illegalen terug en het andere niet. Met het akkoord van 2008 werd dat geharmoniseerd.

Richtlijn asielprocedure 2007

Deze richtlijn (COM(2007)638), die in 2013 door het Europees Parlement werd aangenomen, zorgde ervoor dat de asielprocedure efficiënter en eerlijker werd geregeld in alle lidstaten. Er werden onder andere afspraken gemaakt over de voorwaarden voor opvang van asielzoekers en er werden gemeenschappelijke procedures voor behandeling van asielaanvragen in het leven geroepen. Ook werden de basisrechten van asielzoekers vastgelegd.

Dublin-verordening 1990

In 1990 werd de Dublin-conventie getekend. Hierin legden de lidstaten vast op basis van welke criteria en instrumenten bepaald wordt welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek. De Dublin-conventie werd later vervangen door de Dublin II-verordening (2003) en later door Dublin III i (2013).

2.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie i, de Raad i en het Europees Parlement i een rol. De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure i.

 

Europees orgaan

Verantwoordelijke

Europese Commissie i

Eurocommissaris voor de Bevordering van onze Europese levenswijze i

Eurocommissaris voor Binnenlandse Zaken i

 

Parlementaire commissie Europees Parlement i

Parlementaire commissie Burgerlijke vrijheden, Justitie en Binnenlandse Zaken i

Nederlands lid commissie Europees Parlement

Lid/leden

Sophie in 't Veld (D66) i

Jeroen Lenaers (CDA) i

Malik Azmani (VVD) i

Tineke Strik (GL) i

Marcel de Graaff (PVV) i

Plaatsvervanger(s)

Kati Piri (PvdA) i

Paul Tang (PvdA) i

Rob Rooken (JA21) i

Raad van de Europese Unie/Raad van Ministers i

Raad Justitie en Binnenlandse Zaken i

Nederlandse afvaardiging Raad van Ministers

Staatssecretaris voor asiel en migratie, Ankie Broekers-Knol i (VVD)

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden i.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

 

Nederlands orgaan

Verantwoordelijke

Tweede Kamer

Commissie voor Justitie en Veiligheid (JV)

Eerste Kamer

Commissie voor Immigratie & Asiel/JBZ-Raad (I&A/JBZ)

Betrokken bij de uitvoering

De Europese Commissie heeft een aantal agentschappen in het leven geroepen om het asielbeleid gestroomlijnder te laten lopen. Hieronder volgt een lijstje met een aantal van deze organisaties en hun functie.

 

Betrokken instantie EU/internationaal

Verantwoordelijke

Directoraat-Generaal

Directoraat-generaal Migratie en Binnenlandse Zaken (HOME) i

Agentschap

EASO i

Agentschap

Europol i

Agentschap

Het Bureau van de Europese Unie voor de Grondrechten i (FRA)

Agentschap

Frontex i

Omtrent de afspraken voor de 'regionale opvangcentra' in Noord-Afrika is ook het plan dat de EU gaat samenwerken met het UNHCR i en IOM i.

3.

Juridisch kader

De samenwerking op het gebied van asiel- en immigratiebeleid vindt haar basis in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU) i (derde deel VwEU hoofdstuk 2 (art. 77 t/m 80). Verder vormt de Dublin-conventie (1990) de basis van de Europese bevoegdheid op het gebied van asiel en migratie. De originele Dublin-conventie werd later vervangen door de Dublin II-verordening (2003) en de Dublin III i-verordening (2013).

Meer informatie

Europese Unie

Algemeen overzicht EU

Factsheet Europees Parlement

Wetgevingsoverzicht

Statistieken Eurostat