CoŲrdinatie nationale economieŽn - Parlementaire monitor

Parlementaire monitor
Dinsdag 15 oktober 2019
kalender
Met dank overgenomen van Europa Nu.

Elke lidstaat van de Europese Unie†i is lid van de Economische en Monetaire Unie (EMU). Deze monetaire unie streeft naar een optimale integratie van de nationale economieŽn, zodat economische groei en welvaart gestimuleerd worden. Negentien lidstaten van de Europese Unie nemen deel aan de laatste fase van de EMU. Zij gebruiken de euro†i als betaalmiddel en stemmen hun economische en financiŽle politiek op elkaar af.

Om het vertrouwen van de financiŽle wereld in de euro te behouden, hebben de lidstaten in de eurozone afspraken gemaakt over de gezondheid van hun nationale economie. Naast de invoering van de euro hebben de lidstaten aanvullende afspraken gemaakt om de nationale economieŽn gezond te houden. Deze afspraken zijn vastgelegd in het Stabiliteits- en Groeipact†i.

1.

Staand beleid

Het economisch beleid van de Europese Unie†i is sinds de jaren negentig gericht op vergaande harmonisatie. Om deze harmonisatie te bereiken krijgen de lidstaten aanbevelingen in de vorm van richtsnoeren†i die tot verbeteringen van het nationaal economisch beleid moeten leiden.

De negentien lidstaten van de eurozone zijn verder dus ook gebonden aan extra afspraken, die geformuleerd zijn in het Stabiliteits- en Groeipact. Desondanks is dit wel al 165 keer voorgekomen. De Europese Commissie kan een waarschuwing geven als een overschrijding van de drie procent verwacht wordt. Is de overschrijding een feit, dan doet de Commissie een aanbeveling tot terugdringing van het buitensporige tekort. Zo heeft de Commissie in mei 2019 een procedure gestart tegen ItaliŽ, omdat het land een te hoog begrotingstekort zou hebben en te veel geld zou uitgeven.

2.

Mijlpalen

In 1991 is de Economische en Monetaire Unie†i (EMU) opgericht met als doel een gezamenlijk economische politiek op te zetten, de prijsstabiliteit te bevorderen en de werking van de interne markt te verbeteren. Het toezicht op de economieŽn van de lidstaten is sindsdien steeds verder uitgebreid.

Via het in 2011 ingestelde Europees semester†i worden voor iedere lidstaat specifieke aanbevelingen gedaan die de economische ontwikkeling van die lidstaat moeten stimuleren. De leidraad voor deze adviezen is de langetermijnstrategie die de Europese Raad†i jaarlijks opstelt. Dat wil zeggen dat de nationale economieŽn zo goed mogelijk op elkaar worden afgestemd. De leidraad voor deze adviezen is de langetermijnstrategie die de Europese Raad jaarlijks opstelt.

Naar aanleiding van de eurocrisis worden de afspraken aangescherpt. De controle op nationale begrotingen wordt verbeterd. Bij landen die te grote tekorten hebben zal de Commissie samen met de Raad van Ministers†i voorstellen doen voor de begroting van die landen. En de regeringsleiders van de eurolanden†i zullen een aantal keer per jaar bijeenkomen om hun economisch beleid beter op elkaar af te stemmen.

Aanvullende afspraken eurolanden

Naar aanleiding van de eurocrisis zijn de afspraken aangescherpt. Lidstaten zullen hun begrotingen volgens strakkere regels op moeten stellen. Bij landen die te grote tekorten hebben, zal de Commissie samen met de Raad van Ministers†i voorstellen doen voor de begroting van die landen. En alle eurolanden zullen de doelen van het Stabiliteits- en Groeipact moeten verankeren in hun nationale wetgeving, op constitutioneel niveau.

Naast afspraken over controles op de overheidsfinanciŽn, moeten landen hun economisch beleid beter op elkaar afstemmen. De regeringsleiders van de eurolanden†i zullen een aantal keer per jaar bijeenkomen om hun economisch beleid beter op elkaar af te stemmen. Hervormingsprogramma's die grensoverschrijdende effecten kunnen hebben, moeten met de Commissie en de andere lidstaten uit de eurozone worden doorgenomen.

Per lidstaat wordt er individueel gekeken of er sprake is van een gezonde economische ontwikkeling. Als de economie van een land onvoldoende concurrerend is en er ook geen plannen zijn om dat aan te pakken, treedt de procedure bij macro-economische onevenwichtigheden†i in werking. In het uiterste geval kan een land een fikse boete krijgen. Zo wordt er gewerkt aan een richtlijn over voorwaarden bij de verstrekking van hypotheken.

De lidstaten zijn het ook eens geworden over een hardere aanpak van eurolanden die zich niet houden aan de afspraken die geformuleerd zijn in het Stabiliteits- en Groeipact. De Europese Commissie zal straks lidstaten die hun begrotingstekort of staatsschuld uit de hand laten lopen makkelijker kunnen beboeten en, indien nodig, preventief kunnen ingrijpen.

In december 2018 heeft de Eurogroep een akkoord bereikt over de hervormingen in de eurozone. Deze hervormingen zijn bedoeld om de banken te versterken en de EU financieel beter te wapenen tegen nieuwe financiŽle crises. De gemaakte afspraken, zoals het versterken van het permanente noodfonds voor eurolanden (ESM), zullen de komende jaren geleidelijk in werking treden.

Lees meer

Bron

Taal

Soort Informatie

Europese Unie

NL

Inleiding + samenvatting van de EU wetgeving

3.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie†i, de Raad†i, het Europees Parlement†i, de Europese Raad†i en de Europese Centrale Bank†i en het Economisch en Financieel Comitť een rol.

De besluitvorming over te hoge overheidstekorten in een lidstaat kent meerdere fasen. In eerste instantie stelt de Europese Commissie een verslag op. Het Economisch en Financieel Comitť brengt daarover een advies uit. De Commissie stuurt op basis daarvan een advies naar de betrokken lidstaat en de Raad. Vervolgens kan de Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen†i, met uitsluiting van de betrokken lidstaat, een aanbeveling vaststellen. Daarnaast mogen de Raad en de Commissie samen advies over de gehele begroting van het land uitbrengen aan de lidstaat in kwestie. Indien de tekorten aanhouden kan de Raad op dezelfde wijze een aanmaning sturen, en ten slotte een boete opleggen. Tot slot informeert de Raad het Europees Parlement over de door haar genomen besluiten.

Voor het vaststellen van de definitie van buitensporige tekorten geldt dat de Raad met eenparigheid van stemmen besluiten neemt, na raadpleging†i van het Europees Parlement en de Europese Centrale Bank. Bij onderwerpen waar de lidstaten op dit terrein samenwerken en hun beleid op elkaar afstemmen, maar niet direct op basis van de Europese verdragen†i, vindt besluitvorming plaats volgens de open coŲrdinatiemethode†i.

 

Europees orgaan

Verantwoordelijke

Europese Commissie

Eurocommissaris voor Economische en financiŽle zaken†i

Eurocommissaris voor Banen, groei, investeringen en concurrentievermogen†i

Eurocommissaris voor Euro & sociale dialoog†i

Parlementaire Commissie EP

parlementaire commissie Economische en Monetaire zaken en de euro†i

Nederlands lid Commissie EP

Ondervoorzitter(s)


Lid/leden


Plaatsvervanger(s)

Raad van de Europese Unie

Raad Economische en FinanciŽle Zaken (Ecofin)

Nederlandse afvaardiging Raad van de Europese Unie

Wopke Hoekstra†i (CDA), minister van FinanciŽn

Menno Snel†i (D66), staatssecretaris van FinanciŽn

Eric Wiebes†i (VVD), minister van Economische Zaken en Klimaat

Invloed nationale parlementen

Het Nederlandse parlement heeft ook een rol in de totstandkoming van Europees beleid. Dat kan formeel op twee manieren. Ten eerste controleert de Staten-Generaal de minister of staatssecretaris die naar de Raad van de Europese Unie gaat om over het onderwerp te praten. Daarnaast kunnen nationale parlementen van de lidstaten op basis van een subsidiariteitstoets†i binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden†i.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

 

Nederlands orgaan

Verantwoordelijke

Tweede Kamer

Vaste commissie voor Economische Zaken (EZ) - Tweede Kamer†i

Vaste commissie voor Europese Zaken (EUZA) - Tweede Kamer†i

Eerste Kamer

Eerste Kamercommissie voor Economische Zaken (EZ)†i

Eerste Kamercommissie voor Europese Zaken (EUZA)†i

Betrokken bij wetgeving en uitvoering

 

Betrokken instantie

Verantwoordelijke

Directoraat-Generaal

DG Economische en financiŽle zaken†i

4.

Juridisch kader

De coŲrdinatie van het economische beleid vindt haar basis in het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU)†i en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU)†i:

  • beginselen: VEU titel I art. 3†i lid 3, eerste deel VwEU titel I art. 2†i lid 2, art. 5†i
  • algemeen economisch beleid: derde deel VwEU titel VIII art. 119†i, derde deel VwEU titel VIII hoofdstuk 1 art. 120†i, 121†i
  • institutionele inkadering: derde deel VwEU titel VIII hoofdstuk 3 (artikelen 134 t/m 135)
  • solidariteitsclausule: derde deel VwEU titel VIII hoofdstuk 1 art. 122†i
  • relatie openbare lichamen en kredietfaciliteiten: derde deel VwEU titel VIII hoofdstuk 1 art. 123†i, 124†i, 125†i
  • overheidstekorten: derde deel VwEU titel VIII hoofdstuk 1 art. 126†i, afspraken tussen regeringsleiders vastgelegd in deze verklaring
  • relatie werkgelegenheidsbeleid: derde deel VwEU titel IX art. 146
  • externe economische relaties: vijfde deel VwEU titel III hoofdstuk 2 art. 212†i lid 1

5.

Meer informatie

Achtergrondartikelen

Europese Unie

Algemeen overzicht EU

Factsheet Europees Parlement

Wetgevingsoverzicht

Statistieken Eurostat